Categorieën
Kerk

Samen geloven, samen beleven, samen dopen

Het conflict over de doop tussen verschillende christelijke groeperingen lijkt minder diep te worden. Volgens Evert te Winkel kan het beter: Alle christelijke groeperingen moeten de doop van andere christelijke groeperingen erkennen.

Evert te Winkel

Zondag tien december 2006 werd ik door onderdompeling gedoopt binnen mijn evangelische gemeente. Achttien jaar oud. Daar legde ik getuigenis af van mijn persoonlijk beleefde geloof en van de dieptepunten van mijn eerdere leven, vooral in de puberteit. Ik ben trots en dankbaar voor deze keuze die ik zelf vol overtuiging maakte.

Twee oktober 1988 werd ik, 27 dagen oud, gedoopt in de nederlands-gereformeerde gemeente in Driebergen. Mijn ouders trots op mij, ik ben hen dankbaar voor deze keuze, die zij vol overtuiging gemaakt hebben. Uit liefde voor mij.

Binnen evangelische- en baptistenkerken wordt de kerkelijke praktijk vooral door het bijbelboek Handelingen van de apostelen bepaald. Zo ook wat betreft de doop. De praktijk van het boek Handelingen van de apostelen, dat beter Handelingen van Paulus had kunnen heten, is dat vooral volwassenen werden gedoopt. Zoals vanzelfsprekend de meeste mensen in die tijd als bekeerling werden gedoopt. Handelingen beschrijft namelijk de praktijk op het zendingsveld. Zouden evangelischen de kerkelijke praktijk modelleren naar de woorden van Jezus in de evangeliën, dan zouden zij ruimhartig kiezen voor de kinderdoop. Want de kinderdoop is een echte liefdesdoop.

Binnen kringen waar de volwassendoop wordt gepropageerd is de volwassendoop in de eerste plaats een geloofsdoop. Zoals in deze uitleg van de Evangeliegemeente Zeewolde. Die geloofsdoop past heel goed binnen een individualistische traditie, een postmoderne traditie zo u wilt, waarbinnen de eigen keuze voorop staat.

De kinderdoop daarentegen is juist een uiting van het geloof in de genade. Zonder een keuze, zonder keuzevrijheid zelfs, wordt het pasgeboren kind gedoopt in de genade van God. De voorstanders van kinderdoop baseren dat op de woorden van Jezus, dat wie zich bekeert en laat dopen gered wordt, maar ook op Paulus, die het genadebegrip uitwerkt.

Zowel genade als keuzevrijheid zijn belangrijk binnen het christendom. Maar, geloof ik, de meeste is de liefde.

Bij sommige kerken wordt hier soepel mee omgegaan. De Vrije Evangelische Gemeente Maranatha hanteert zowel kinderdoop als kinderopdragen. De doop is volgens deze kerk vooral een teken: “…door de doop word je bevestigd van en in Gods liefde en genade.” De Vrije Evangelische Gemeente Heerde doopt kinderen op basis van het geloof (pdf) van de ouders. Ook dat is een teken van liefde.

De opvattingen over dopen vertonen steeds meer variatie, iets wat ook tot uiting komt in een tweetal verklaringen (pdf) over de doop, die dinsdag 29 mei ondertekend werden, waarvan het initiatief bij de Raad van Kerken vandaan kwam. Een elftal genootschappen heeft de laatste verklaring ondertekend: De Anglicaanse Kerk, de Bond van Vrije Evangelische Gemeenten, de Evangelische Broedergemeente, de Molukse Evangelische Kerk, de Oud-Katholieke Kerk, de Protestantse Kerk in Nederland, de Remonstrantse Broederschap, de Rooms Katholieke Kerk en de Syrisch Orthodoxe Kerk, de Algemene Doopsgezinde Sociëteit en de Verenigde Pinkster- en Evangeliegemeenten. De laatste twee konden niet de eerste verklaring ondertekenen, die inhoudt dat zij de doop van andere gemeenten als geldig erkennen. De ontwikkeling dat elkaars doop door kerken geaccepteerd wordt, zal nog wel doorgaan. Ook baptisten en de christelijk- en vrijgemaakt gereformeerden zullen in de toekomst de verklaring ondertekenen, en de evangelischen en doopsgezinden zullen ook de kinderdoop van andere kerken erkennen. Daar ben ik van overtuigd. Daarmee is dat twistpunt voorlopig aan de kant.

Ik ben er blij om dat dit aan de kant is. Ik geloof in de kinderdoop. Ouders geven door de kinderdoop het leven van hun kind in de handen van God, als voorproefje van de genade. Mijn ouders deden dat. Uiteindelijk, geloof ik, kan de mens zichzelf niet aan zijn haren uit het moeras trekken. God redt en de mens kan niets dan op God vertrouwen.

Ik geloof in de volwassendoop. Ik heb zelf een keuze gemaakt om als het goed gaat en als het minder goed gaat God te willen volgen. Met mijn twijfels, met mijn vallen en soms mijn opstaan. Omdat ik daarin geloof. En mijn doop is een teken.

In de eerste van de twee verklaringen geven negen van de ondertekenende kerken aan dat zij de gedoopten van de andere gemeenten, ook als zij een andere dooppraktijk hanteren, zullen erkennen. Dus ook mijn doop.

In de tweede verklaring, die ook de doopsgezinden en evangelischen ondertekenden, geven de kerken aan dat het conflict over de doop te heftig en te grof is geweest.

“Twee tradities kwamen naast elkaar te staan: die van de kinderdoop en de volwassenendoop. Sterker, ze kwamen veelal tegenover elkaar te staan, als opties die elkaar vrijwel uitsloten. Dat conflict heeft velen in verlegenheid gebracht en pijn gedaan. Hoe kunnen we het te boven komen? De toenadering tussen die tradities begint met de erkenning dat het hier om een gemeenschappelijk probleem gaat, de wrange vrucht van eeuwen kerkgeschiedenis.”

Maar ook zien de kerken bij elkaar veel moois:

“Zij die hechten aan de doop op belijdenis (doopsgezinden, baptisten, evangelicale- en Pinksterchristenen) erkennen dat er ook achter de praktijk van de kinderdoop zeer waardevolle gedachten schuilen. De gedachte bijvoorbeeld dat God zomaar, ‘om niet’, voor ons kiest, en wij niet voor God: dat wordt betuigd met een ritueel dat op het moment van ‘zelf kunnen kiezen’ ver vooruit loopt. […] Anderzijds erkennen zij die afkomstig zijn uit kerken waar men (vooral) de kinderdoop praktiseert, dat dopen en belijden in wezen samenhangen. Dat komt in de praktijk van ‘doop op belijdenis’ heel direct tot uiting.”

Mooier dan dit kan ik het zelf niet brengen. Dit is als mijn verhaal. Ik roep kerken die de doop van andere kerken nog niet erkennen op om dit wel te doen en zo snel mogelijk de verklaring, die een prachtige inhoud heeft, wel te ondertekenen. Zoals ik in mijn recensie van The pilgrim’s progress al aangaf is de tijd van polarisatie gelukkig voorbij. Ook over de doop. Vanaf nu moeten we als christenen het samen doen. Samen geloven, samen beleven en samen dopen.

Door Evert te Winkel

Initiatiefnemer van Vrijzinnig Evangelisch. Ooit een wat zurige bijna-ex-evangelische, inmiddels opbouwend-kritisch evangelisch. Probeert aardiger te zijn.

10 reacties op “Samen geloven, samen beleven, samen dopen”

Ik vind dat de INSTITUTEN elkaars doop moeten erkennen. Maar gelovigen moeten volgens mij de vrijheid houden zich op belijdenis te laten dopen. Niet als verplichting dus, maar wel als een keuze. Het zou erg onvrijzinnig zijn als dat niet meer zou kunnen!

@Menno
De instituten bestaan toch uit gelovigen? Ik kan het onderscheid dat jij hier maakt niet volgen. Daarnaast denk ik dat het erkennen van elkaars doop juist meer vrijheid geeft om het op de eigen manier te doen. En dus heel erg ‘vrijzinnig’ is, zo je wilt.

Evert,

Een sympathiek verhaal, maar wat moet ik dan met de (onfeilbare) bijbeltekst uit Efeze 4:5?? (zelf opzoeken graag)

Evert,

Ik ben het met de (onfeilbare) Bijbel eens dat er maar 1 doop is. Dus zouden kerken die niet echten dopen (maar besprenkelen) de echte doop van die andere kerken moet erkennen. Maar dat zal wel niet haalbaar zijn.

@Evert,

Dat heet principeel! Ik durf het woord Bijbels eigenlijk niet te gebuiken. Misschien ben jij wel te ruimdenkend! En als jounalist mis je natuurlijk een stukje theologische vorming die ik wel heb gehad….

@Mark Peter
ik kan het wel begrijpen, maar toch ook niet. Het Heilig Avondmaal, niet onbelangrijk, zoals wij dat in de kerk doen, lijkt nauwelijks op de manier waarop Jezus het met zijn discipelen deed. Is dat een probleem? Ik durf het niet te zeggen. Ik durf ook niet te zeggen dat de doop precies zo moet als het in de bijbel gebeurde. Ik kijk er inderdaad enigszins tegenaan als een teken.