Categorieën
Cultuur

[Commentaar] Er is meer dan vrijheid alleen

Nederland heeft een grote traditie van het bevorderen van vrijheid. Met alle mitsen en maren, ook in Nederland zijn verschillende schandalen te noemen waarin gelovigen om hun geloof, homoseksuelen vanwege hun geaardheid en immigranten vanwege hun nationaliteit , werden  vervolgd, staat Nederland er ook om bekend dat zij bijvoorbeeld de Franse hugenoten gastvrij onthaalde. Dat is goed. Maar er is meer.
Ook een filosoof als René Descartes zocht zijn toevlucht hier in Nederland, Amsterdam, onder meer vanwege de anonimiteit en de vrijheid. Die vrijheid hier behelste met name de vrijheid van bemoeienis door anderen, zoals Descartes schreef: “…het feit dat iedereen bezig is met het maken van winst maakt dat men weinig last heeft van sociale verplichtingen.”
Een man van de wereld, die het ‘op eigen kracht’ wel redden kan, heeft voordeel van deze onverschilligheid van anderen. Sociale gebruiken, door sommigen gezien als verplichtingen, gelden wel voor alle mensen, maar staan uiteindelijk ten dienste van de zwakkeren. In de samenleving en in de kerk.
Mensen hebben de vrijheid om zich aan deze sociale gebruiken te houden, maar de ethische verplichting om zich hieraan te houden. Voor hun medemens. Natuurlijk alleen als zij hieraan kunnen voldoen. Niet de arme, maar juist de rijke, de ‘self-made-man’, zou gebruik moeten maken van deze positief ingevulde vrijheid: de vrijheid tot het doen van goed. De vrijheid tot charitatieve zorg.
Veel mensen houden hier niet van, zij hebben veel liever ‘vrijheid van’. Geen bemoeienis van anderen. Maar deze mensen vergeten dat zij leven in een samenleving, letterlijk, waar je elkaar helpen moet. Je bent niet in de eerste plaats individu, hoewel iedereen dat natuurlijk ook is, maar in de eerste plaats onderdeel van dit collectief. En dat mag gekoesterd worden.

Wanneer mensen in de samenleving elkaar helpen, dan is er meer vrijheid. Dan kan het, wanneer je rijk bent, ook een keer misgaan. Want anderen staan klaar om je op te vangen als je zelf in de problemen komt. Omdat jij ook voor hen klaarstaat als zij in de problemen komen. Die vrijheid mag gekoesterd worden.

Door Evert te Winkel

Initiatiefnemer van Vrijzinnig Evangelisch. Ooit een wat zurige bijna-ex-evangelische, inmiddels opbouwend-kritisch evangelisch. Probeert aardiger te zijn.

1 reactie op “[Commentaar] Er is meer dan vrijheid alleen”

Mensen hebben de vrijheid om zich aan deze sociale gebruiken te houden, maar de ethische verplichting om zich hieraan te houden.

Ik heb eigenlijk geen idee waar je het over hebt, wat voor sociale gebruiken? En speelt in dit verhaal de door de overheid geregelde sociale zekerheid nog een rol?

Of is dit vooral gebaseerd op een Romeinen 14-achtige redenatie: dat je je vrijheid maar niet te veel moet gebruiken als anderen daar aanstoot aan zouden kunnen nemen?