Categorieën
Kerk

Naakte Jezus

Lorenzo Costa, kerstverhaal, gastendienst Berea, Apeldoorn, missionair
Kerstverhaal door Lorenzo Costa (1490)

Berg de weegschaal maar op. Deze kerst gaat het toch niet lukken om op gewicht te blijven, de pondjes vliegen er alweer aan. Ook ik zat vanmorgen alweer aan mijn jaarlijkse vetrollen te trekken, spontaan ontstaan ze, spontaan verdwijnen ze (gelukkig nu nog wel) ook weer. Kerst: ieder jaar weer het feest van lekker eten, lichtjes en gezelligheid.

‘Wij’, de mensen van deze kerk, zullen u vandaag iets anders vertellen. Het draait niet om het eten, de lichtjes en de gezelligheid met de familie, hoe belangrijk ook. Ondertussen kijk ik in mijn agenda en zie: vol met afspraken voor familiebezoek en bijzondere diners.

Op het bureau waar ik momenteel aan het tikken ben, flikkeren de led-lampjes van een spuuglelijke plastic kerstboom. Gelukkig eet ik geen kerststol, ik hoef alleen kerstkransen, gekookte eitjes en de onvermijdelijke croissants naar binnen te schuiven. Naast het kerstdiner natuurlijk, met pudding en een lekker glaasje rode wijn. Nee, het draait zeker niet om het lekkere eten en de lichtjes en de gezelligheid.

Voor mij en voor andere christenen is het een belangrijk ritueel; zeggen dat het niet om lekker eten en gezelligheid draait. Het is een vorm van essentialisme, een term die uitdrukt dat de werkelijkheid niet is zoals je deze ziet, maar ‘in essentie’ iets anders.

Zo is het bijvoorbeeld ook met Kerst. We vieren met Kerst de geboorte van Jezus, in de kerk is óók dat te zien, maar volgens sommigen is Kerst ‘in essentie’ een heidens feest dat we van de oude Germanen hebben overgenomen. We zouden het dus niet moeten vieren, zeggen ze daarmee. Mij lijkt het feest, gezien al het lekkers, eerder Bourgondisch.

“Als we Jezus’ geboorte vieren, vieren we ‘in essentie’ zijn lijden, zijn sterven en zijn opstanding.”

We vieren Jezus geboorte, maar niet omdat zijn geboorte zo belangrijk is. In met name protestantse kerkdiensten, zoals deze, verbindt men dit direct met de kruisiging. Als we Jezus’ geboorte vieren, zou je kunnen zeggen, vieren we ‘in essentie’ zijn lijden, zijn sterven en zijn opstanding. In bijvoorbeeld rooms-katholieke kringen staat het meer op zichzelf, daar is het kerstfeest het feest van de ‘incarnatie’: God zelf werd een mens (letterlijk: een vlees).

Dure woorden allemaal, maar dat is niet zo gek: Kreeg Jezus niet ook dure geschenken van de ‘wijzen uit het oosten’? De wijzen hadden wel wat pondjes om te verliezen; Zij stonden daar, met hun dikke buiken en dure geschenken bij dat arme, naakte kind, gelegen in een kribbe.

 “Wij komen bij elkaar, met onze buiken vol met kerstlekkers, een tikkeltje aangeschoten van de glühwein, om te denken aan die arme en naakte Jezus.”

De drie kruisen, Rembrandt, rembrand, van rijn
Uitsnede van De drie kruisen, Rembrandt van Rijn, 1953. Afbeelding van rijksmuseum.nl

Kerst draait om het eten en de gezelligheid. Daarom komen wij op de avond voor kerst bij elkaar, met onze buiken vol met kerstlekkers, misschien nog een tikkeltje aangeschoten van de glühwein, om te denken aan die arme en naakte Jezus. We denken aan een Jezus, God, die zichzelf ‘ontledigde’ (Philipenzen 2:7); zichzelf een naakt en arm mens maakte. Het lendendoekje uitgezonderd, werd God precies zoals de Jezus aan de katholieke crucifixen: arm, naakt, verwond en stervende. Zover was het met kerst nog niet, toen was hij slechts arm en naakt. De kerstster bracht hij zelf nog mee.

Wanneer hebben wij Jezus naakt gezien en hem gekleed? Kerstfeest is misschien wel ‘in essentie’ het feest van het kleden van de naakte, het voeden van de hongerige en het meebrengen van de eigen ster. Zalig kerstfeest!

Voor de Kerstgastendienstkrant van 24 december 2013, 22.00 uur in evangelische gemeente Berea De Maten, de Heemgaard, Heemradenlaan 125, Apeldoorn. Glühwein staat klaar. Zie hier de officiële uitnodiging:

uitnodiging kerstgastendienst Berea de Maten Apeldooorn

Door Evert te Winkel

Initiatiefnemer van Vrijzinnig Evangelisch. Ooit een wat zurige bijna-ex-evangelische, inmiddels opbouwend-kritisch evangelisch. Probeert aardiger te zijn.